ABD ile İran arasında sızdırılan 14 maddelik mutabakat zaptı taslağı, Orta Doğu’da kartları yeniden dağıtıyor. Savaşın sona ermesinden 300 milyar dolarlık yeniden inşa planına kadar kritik detaylar içeren mutabakat, İsrail cephesinde "ihanet" tartışmalarını başlattı.
Orta Doğu’da yıllardır süren gerilimi sona erdirmeyi hedefleyen ABD-İran mutabakatında sona gelindi. 19 Haziran’da İsviçre’nin Cenevre kentinde imzalanması beklenen mutabakatın sızan detayları, bölgede dengeleri kökten değiştirecek bir "yeni düzenin" habercisi olarak değerlendiriliyor.
14 Maddelik Planın Kalbinde Neler Var?
Bloomberg tarafından yayınlanan taslak metin, bölgedeki askeri hareketliliği durdurmayı ve ekonomik ambargoları rafa kaldırmayı öngörüyor:
-
Derhal Ateşkes: Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesi.
-
Hürmüz Boğazı'nda Normale Dönüş: Deniz ablukasının kaldırılması ve ticari trafiğin 30 gün içinde savaş öncesi seviyeye çekilmesi.
-
300 Milyar Dolarlık İmar Planı: ABD'nin, bölgesel ortaklarıyla İran’ın ekonomik kalkınması için devasa bir fon oluşturması.
-
Yaptırımlara Son: Nihai anlaşmayla birlikte İran’a uygulanan tüm ekonomik ambargoların kademeli olarak kaldırılması.
-
Askeri Çekilme: Nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde ABD kuvvetlerinin bölgeden çekilmesi.
-
Nükleer Taahhüt: İran'ın nükleer silah üretmeme sözü vermesi ve mevcut programını koruması karşılığında ABD’nin yeni yaptırım uygulamaması.
İsrail: "Washington Bizi Yalnız Bıraktı"
Mutabakatın en büyük kaybedeni olarak görülen İsrail cephesinde ise sert tepkiler yükseliyor. Trump yönetiminin İran ile pazarlık masasına oturmasını "ihanet" olarak yorumlayan İsrail basını, Tel Aviv'in bölgede yalnız bırakıldığını savunuyor. Özellikle Netanyahu hükümetinin, anlaşma metnini görme talebinin Washington tarafından reddedilmesi, iki müttefik arasındaki güven krizini derinleştirdi.
Trump: "Ya Anlaşırız Ya Vururuz"
ABD Başkanı Donald Trump, Hindistan ziyareti sırasında yaptığı açıklamada anlaşmanın kararlılığını şu sözlerle ortaya koydu: "Anlaşma yapmaya hazırlar. Yapmazlarsa yeniden saldırmamız gerekecek. İran ile nükleer silah arasına duvar örüyorum."
Sahada Gerilim Sürüyor
Diplomatik alandaki bu büyük "yumuşama" çabasına rağmen, sahada sular henüz durulmuş değil. Lübnan’ın güneyinde İsrail saldırıları ve Hizbullah’ın roketli misillemeleri devam ederken, İran Devrim Muhafızları, ateşkes ihlallerine karşı "sert karşılık" uyarısını yineledi.
Dünya şimdi 19 Haziran’da Cenevre’de atılacak imzalara kilitlendi. Bu mutabakat, Orta Doğu’da barışın başlangıcı mı olacak, yoksa sadece geçici bir ateşkes mi? Zaman gösterecek.
Yorumlar
Kalan Karakter: