ABD Merkez Komutanlığı'nın USS Abraham Lincoln uçak gemisini Orta Doğu'ya konuşlandırmasının ardından İran'dan gelen bu adım, Trump yönetimine karşı gövde gösterisi olarak değerlendiriliyor. Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 30'una ev sahipliği yapması, bölgedeki her türlü askeri hareketliliği küresel ekonomi açısından kritik kılıyor.
İran'ın askeri tatbikatı ne zaman ve nerede yapılacak?
İran tarafından yayımlanan Havacılara Bildiri'ye (NOTAM) göre, askeri atış faaliyeti 27-29 Ocak 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek. Tatbikat, Hürmüz Boğazı çevresinde 5 deniz mili yarıçaplı dairesel bir alan içinde yapılacak.
Tatbikat süresince söz konusu bölgede yer seviyesinden 25 bin fit (yaklaşık 7.600 metre) irtifaya kadar olan hava sahası kısıtlı ve tehlikeli kabul edilecek. Bu durum, bölgeden geçecek sivil uçuşlar ve deniz trafiği açısından önem taşıyor.
ABD Orta Doğu'da hangi askeri hareketliliği yapıyor?
ABD de aynı dönemde Orta Doğu'da hava tatbikatı düzenleyeceğini açıkladı. ABD Hava Kuvvetleri Merkez Komutanlığı (AFCENT), CENTCOM sorumluluk alanı genelinde savaş hava gücünü konuşlandırma, sevk ve operasyonel sürdürülebilirliğini sağlama yeteneklerini göstermek için birkaç gün sürecek bir hazırlık tatbikatı gerçekleştireceğini duyurdu.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), USS Abraham Lincoln (CVN 72) uçak gemisinin Orta Doğu'ya konuşlandırıldığını da açıklamıştı. 26 Ocak'ta Hint Okyanusu'nda seyir halindeki uçak gemisinin "bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek amacıyla" Orta Doğu'da bulunduğu belirtildi.
İran'daki son gösterilerde ne oldu kaç kişi hayatını kaybetti?
İran'da 28 Aralık 2025'te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle başlayan gösteriler ülke geneline yayılmıştı. Tahran Büyük Çarşı'da esnafın öncülüğünde başlayan protestolar, 8 Ocak'ta şiddetlenerek internet erişiminin engellenmesine yol açmıştı.
İran Şehit ve Gaziler Vakfı'nın 21 Ocak'taki açıklamasına göre gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişi hayatını kaybetti. Ancak ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ölü sayısının 5 bin 848, gözaltına alınan kişi sayısının ise 41 bin 283 olduğunu açıkladı.
Hürmüz Boğazı nerede ve neden bu kadar önemli?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan stratejik su yoludur. Boğazın kuzey kıyısında İran, güney kıyısında ise Umman bulunuyor. Genişliği 33 ila 95 kilometre arasında değişen boğaz, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Hürmüz Boğazı'nın bu kadar önemli olmasının temel nedeni, dünya petrol taşımacılığının yaklaşık yüzde 30'unun bu boğazdan geçmesidir. Günlük ortalama 17-20 milyon varil ham petrol bu dar su yolundan taşınıyor. Özellikle Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve İran gibi büyük petrol üreticileri, ham petrolü dünya pazarlarına ulaştırmak için Hürmüz'ü kullanıyor.
Ayrıca sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) taşımacılığının da yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan gerçekleştiriliyor. Dünyanın en büyük LNG ihracatçısı olan Katar'ın tüm ihracatı Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor. Bu özelliğiyle boğaz, enerji arz güvenliği açısından alternatifi olmayan bir geçiş noktası konumunda bulunuyor.
Hürmüz Boğazı kapatılırsa dünya ekonomisine etkisi ne olur?
Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir nedenle kapatılması veya tehdit edilmesi, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabilir. Uzmanlar, olası bir kapanma senaryosunda petrol fiyatlarında sert yükselişler yaşanacağını öngörüyor.
Boğazın kapatılması durumunda Avrupa, Asya ve ABD gibi enerjiye bağımlı bölgeler alternatif tedarik yolları aramak zorunda kalacak. Bu durum enerji krizini tetikleyebilir ve küresel ticaret dengelerini olumsuz etkileyebilir. Özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'nin Basra Körfezi ülkelerinden yaptığı enerji ithalatının büyük bölümü bu boğaz üzerinden gerçekleşiyor.
Hürmüz Boğazı nedir kısaca özet bilgi
Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'da Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan, 33-95 kilometre genişliğinde stratejik su yoludur. Kuzeyinde İran, güneyinde Umman bulunan boğaz, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 30'una ve LNG ticaretinin yüzde 20'sine ev sahipliği yapıyor.
Günlük 17-20 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz Boğazı, Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, İran ve BAE'nin ihracatı için hayati öneme sahip. Boğazın kapatılması halinde küresel petrol fiyatlarında ciddi artışlar ve enerji krizi yaşanması bekleniyor. İran ile ABD arasındaki her gerilim döneminde gündeme gelen boğaz, hem askeri hem ekonomik açıdan uluslararası güçlerin yakın takibinde bulunuyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: