Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) 30 il için yayımladığı "sarı kodlu" uyarı, Türkiye’nin alışılagelmiş iklim yapısının dışına çıktığını bir kez daha tescilledi. Prof. Dr. Orhan Şen, "süper hücre" ve hortum riskine karşı saat vererek uyardı: "Artık yarı tropik bir iklime doğru evriliyoruz."
Türkiye, Haziran ortasında mevsim normallerinin oldukça dışında, atmosferik bir türbülansın etkisine girdi. MGM’nin verilerine göre Marmara’dan Doğu Anadolu’ya kadar uzanan geniş bir hat, yerel ama şiddetli yağışların etkisi altında. Ancak uzmanları endişelendiren asıl nokta, yağışın şiddetinden ziyade, bu yağışların "karakteri".
"Süper Hücre" Nedir ve Neden Tehlikeli?
Prof. Dr. Orhan Şen’in özellikle vurguladığı "süper hücre", atmosferin dengesizleştiği durumlarda oluşan, kendi etrafında dönen ve çok yüksek enerjiye sahip fırtına sistemleridir. Prof. Dr. Şen, saat 13.00 sonrası için verdiği kritik saat uyarısıyla, bu sistemlerin iç kesimlerde yıkıcı etkiler yaratabileceğini belirtti: "Hani 'süper hücre' diyoruz ya; bu yapılar normal sağanaklardan farklıdır. Çok kısa sürede metrekareye düşen su miktarını katlayabilir, yerel dolu yağışlarını ve hortumları tetikleyebilir."
Akdeniz Isınıyor: "Yarı Tropik İklime Gidiyoruz"
Bilim dünyasının uzun süredir üzerinde durduğu Akdeniz Havzası’ndaki ısınma, artık doğrudan Türkiye'nin meteorolojik afet istatistiklerine yansıyor. Prof. Dr. Şen, bu durumu sadece geçici bir hava olayı olarak değil, yapısal bir değişim olarak tanımlıyor:
"Bu havayı normalde Mart veya Nisan aylarında görürüz. Haziran ortasında böyle bir hava olayının yaşanması, Türkiye’nin artık Akdeniz ikliminden çıkıp yarı tropik bir iklime doğru sürüklendiğinin en net göstergesidir. Akdeniz'in su sıcaklıkları normalin üzerinde. Su ısındıkça, Türkiye'nin batı bölgelerinde 'konvektif' dediğimiz, yukarı doğru hızla yükselen ve aniden boşalan yağışlar artıyor. Bu da hortum ve sel afetlerini beraberinde getiriyor."
Hangi İller Risk Altında? (Sarı Kodlu Liste)
Meteoroloji; Adana, Afyonkarahisar, Ankara, Antalya, Aydın, Burdur, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Denizli, Edirne, Eskişehir, Isparta, Mersin, İzmir, Kayseri, Kırşehir, Konya, Kütahya, Manisa, Nevşehir, Niğde, Sivas, Tokat, Uşak, Yozgat, Aksaray, Karaman, Kırıkkale ve Osmaniye için sarı kodlu uyarı verdi.
Uzmanlar, bu illerde yaşayan vatandaşların şu önlemleri almasını öneriyor:
-
Dere Yatakları: Su baskını riskine karşı dere kenarlarına araç park edilmemeli.
-
Altyapı: Zemin katlarda yaşayan vatandaşlar, ani su baskınlarına karşı eşyalarını korumalı.
-
Ulaşım: Şiddetli rüzgar ve dolu yağışı sırasında zorunlu olmadıkça trafiğe çıkılmamalı.
Rekor Sıcaklıklar ve Yangın Riski
Prof. Dr. Şen’in bir diğer çarpıcı uyarısı ise "aşırı sıcak hava dalgaları" ile ilgili. Bu yaz döneminin sadece yağışlarla değil, rekor sıcaklıklarla da anılacağını belirten Şen, orman yangınları konusunda erken uyarı yaptı: "Birleşmiş Milletler sıcak hava dalgalarını artık doğal afet kabul ediyor. Bu yaz, aşırı sıcaklıkların orman yangınlarını tetiklemesi en büyük korkumuz. Şimdiden önlemimizi almalıyız."
Kars'ta "Haziran Karı" Etkisi
Hava olaylarının uçlarda yaşandığına bir örnek de Kars'tan geldi. Arpaçay ilçesinde yağan şiddetli dolu, sokakları beyaz bir örtüyle kaplayarak Haziran ayında kış manzaraları oluşturdu. Bölge sakinleri, yaz ortasında küreklerle dolu temizlemek zorunda kaldı. Bu durum, atmosferin ne kadar dengesizleştiğini gözler önüne seriyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: