Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesinin temelleri, tam 107 yıl önce bugün Karadeniz'in hırçın dalgalarını aşan Bandırma Vapuru'nun Samsun'a yanaşmasıyla atıldı. Mondros Mütarekesi’nin ardından dört bir yandan işgale uğrayan Anadolu topraklarını özgürlüğe kavuşturan o tarihi adımın yıl dönümünde, Milli Mücadele'nin ilk saniyeleri ve perde arkasındaki detaylar bir kez daha hafızalarda tazeleniyor.
İşgal Kıskacındaki Vatan ve Samsun Notası
30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nin ardından Anadolu adeta pay edilmişti. İzmir Yunanlılar, Adana Fransızlar, Antalya ise İtalyanlar tarafından işgal edilirken; İngiliz askerleri Urfa, Maraş, Antep ve Merzifon’un yanı sıra stratejik öneme sahip Samsun’a da çıkmıştı.
Bölgedeki Rum çetelerinin İngiliz desteğiyle kargaşa çıkarıp Mondros’un 7. maddesine dayanarak bölgeyi İtilaf Devletleri'nin resmi işgaline açmak istemesi bardağı taşıran son damla oldu. Türk halkının can ve mal güvenliğini korumak için teşkilatlanmaya başlaması üzerine İngilizler, İstanbul Hükümeti'ne sert bir nota vererek bölgedeki gerilimin yatıştırılmasını talep etti. İşte bu kriz, Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'ya geçiş biletine dönüştü.
Reji İskelesi'nden Doğan Güneş
Bölgede asayişi sağlaması amacıyla geniş yetkilerle 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirilen Mustafa Kemal, İzmir'in işgal edilmesinden hemen bir gün sonra, 16 Mayıs 1919'da Bandırma Vapuru ile İstanbul'dan hareket etti.
Mustafa Kemal ve silah arkadaşları, 19 Mayıs sabahı Samsun'daki Reji İskelesi'ne (Tütün İskelesi) ayak bastı. Birinci Dünya Savaşı'nda Rus bombalarından sağlam kalan tek yer olan bu iskele, Türk milletinin makus talihinin değiştiği ilk nokta oldu. İngilizlerin bölgedeki hareketlilikten tedirgin olması üzerine Samsun'da yalnızca 6 gün kalan Mustafa Kemal, 25 Mayıs'ta Havza'ya geçerek buradaki ilk halk mitingiyle işgalleri protesto etti ve istiklal ateşini resmen Anadolu'nun bağrına bıraktı.
"Samsun, Mustafa Kemal'i ve Kurtuluş Fikrinin Olabilirliğini İkna Etti" Tarihi kaynaklara ve uzman görüşlerine göre; Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı ile yaklaşık 8 yıldır aralıksız savaşan, yorgun ve bitap düşmüş Türk halkının yeni bir mücadeleye girişip girişemeyeceğinin ilk ölçüldüğü yer Samsun oldu. Samsun halkının gösterdiği reaksiyon ve vatanseverlik, Mustafa Kemal Paşa'ya Anadolu merkezli bir kurtuluş hareketinin başarıya ulaşabileceğine dair en büyük inancı ve iknayı aşıladı. Bu nedenle Samsun, tarihe adını altın harflerle "Kurtaran Şehir" olarak yazdırdı.
Yorumlar
Kalan Karakter: