2008 yılında başlayan ve 2009'da tam olarak yürürlüğe giren kapalı alan sigara yasağından sonra gelen bu adım, halk sağlığı açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Yeşilay'ın 2025 Türkiye Tütün Raporu'nda sigaraya başlama yaşının 16'ya kadar düştüğünün tespit edilmesi, Sağlık Bakanlığı'nı harekete geçiren faktörlerden biri oldu.
Yarı açık alan nedir ve hangi mekanları kapsıyor?
Yeni düzenlemeye göre, "yarı açık alan" tanımı hukuki olarak netleştirilecek. Bakanlık yetkilileri, özellikle son yıllarda yaygınlaşan ve mevcut yasak kapsamı dışında kalan bu tip mekanların halk sağlığı açısından ciddi bir boşluk oluşturduğunu belirtiyor. Düzenleme kapsamına girecek alanlar şu şekilde:
• Üstü açılır kapanır tenteli kafe ve restoranlar • Yanları branda veya cam ile çevrili kış bahçeleri • Sundurmalı ve üç tarafı kapalı açık alan benzeri mekanlar • Alışveriş merkezlerinin yarı açık teras alanları • Eğlence mekanlarının geçici olarak açılan bölümleri
İşletmelere getirilen yükümlülükler ve cezalar
Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte işletme sahipleri, mekanlarını yeni düzenlemelere uygun hale getirmek zorunda kalacak. Sigara içilmesine izin veren işletmelere 2025 yılı itibarıyla 19.476 TL ile 97.745 TL arasında değişen idari para cezaları uygulanıyor. Tekrarlanan ihlallerde ceza miktarı kademeli olarak artıyor ve üçüncü ihlalde işyeri kapatma yaptırımı söz konusu.
Esnaf kesiminden gelen ilk tepkiler ise endişe verici. Mekanlarında düzenli havalandırma sistemi olduğunu belirten işletme sahipleri, yeni düzenlemenin kendilerini maddi açıdan büyük oranda etkileyeceğini ifade ediyor. Kış aylarında kapalı alanların daha fazla tercih edildiği düşünüldüğünde, işletmelerin bu değişime adaptasyonu kritik önem taşıyor.
Denetimler nasıl yapılacak?
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sigara ve sağlıksız beslenmeyle mücadelede yeni bir döneme girildiğini açıkladı. Yeni düzenlemenin sahada etkin şekilde uygulanması için mobil denetim ekiplerinin sayısının artırılması ve kontrollerin sıklaştırılması planlanıyor. Denetimler il sağlık müdürlükleri, belediye zabıtaları ve kolluk kuvvetleri tarafından yapılacak.
Yetkililerin vurguladığı önemli bir nokta ise yalnızca cezai yaptırımlara odaklanılmayacağı yönünde. Sigara bırakma poliklinikleri ve tütünle mücadele programlarının da güçlendirileceği belirtiliyor. Bu kapsamlı yaklaşımın, toplumsal farkındalığı artırmada etkili olacağı düşünülüyor.
Türkiye'nin sigara yasağı tarihçesi
19 Ocak 2008 tarihinde yayımlanan 5727 sayılı Kanun ile evler hariç tüm kapalı alanlarda tütün mamulleri tüketimi yasaklandı. 2009 yılı Temmuz ayında tam olarak yürürlüğe giren yasa ile Türkiye, dumansız hava sahasına sahip üçüncü Avrupa ülkesi unvanını aldı. Bu önemli adımdan sonra 2013 yılında taşıtların içinde de sigara tüketimi yasaklandı.
5 Aralık 2019 tarihinde ise tütün mamullerinde düz ve standart paket uygulamasına geçildi. Bu düzenlemelerle birlikte Türkiye, WHO Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi'nin etkin uygulayıcıları arasında yer aldı. Şimdi gündemde olan yarı açık alan yasağı ise bu mücadelenin yeni bir aşaması olarak görülüyor.
Halk sağlığına etkileri
Yeni düzenlemenin temel amacı, sigara dumanına maruz kalmak istemeyen vatandaşların korunması ve pasif içiciliğin önüne geçilmesi. Bilimsel araştırmalar, tütün dumanındaki zararlı maddelerin kapalı ve yarı kapalı ortamlarda uzun süre asılı kaldığını gösteriyor. Pasif içiciliğin akciğer kanseri, kalp hastalıkları ve solunum yolu rahatsızlıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı kanıtlanmış durumda.
Düzenlemenin yasalaşması halinde, kapalı ve yarı açık mekanlarda sigara dumanına maruz kalma riskinin önemli ölçüde azaltılması bekleniyor. Ayrıca mevcut yasa uygulamalarındaki belirsizliklerin giderilmesi ve denetim süreçlerinin standartlaştırılması hedefleniyor. Yasanın ne zaman yürürlüğe gireceği ise Meclis sürecinin tamamlanmasının ardından netlik kazanacak.
Yorumlar
Kalan Karakter: