Blue Zones Haritada Değil, Anadolu’da da Var
Bize hep uzun yaşamın sırrı uzak coğrafyalarda anlatıldı:
Okinawa, Sardinya, İkaria…
Sanki biz bu işin genetiğini hiç bilmemişiz gibi.
Oysa Netflix’in Blue Zones belgeselini dikkatle izleyenler şunu fark etti:
Bu hikâyenin önemli bir kısmı da Anadolu’da bizim topraklarımızda geçiyor.
Ve bu, rahatsız edici bir gerçeği yüzümüze vuruyor:
Biz uzun yaşam kültürünü ithal etmedik.
Unuttuk!
Blue Zones Nedir?
Blue Zones, National Geographic destekli epidemiyolojik saha çalışmalarına dayanır.
Ama bu bir “kişisel gelişim masalı” değildir.
Araştırmacılar:
* Doğum–ölüm kayıtlarını
* Soy ağaçlarını
* Hastalık sıklıklarını
* Yaşam biçimlerini
inceleyerek olağanüstü uzun ve sağlıklı yaşamın kümelendiği bölgeleri belirledi.
Sonuç şuydu:
Uzun yaşam, genetik piyango değil; çevre + alışkanlık + kültür ürünüdür.
Dünyadaki Mavi Noktalar Kadar, Bizdeki Soluklaşmış Maviler
Netflix belgeselinde altı çizilen önemli nokta şudur:
Blue Zones bir “yer” değil, bir yaşam modelidir.
Ve bu model, Türkiye’de çok yakın zamana kadar vardı ve hala gayret gösterirsek devam ettirilebilir
Anadolu’dan Blue Zone Davranışları
Ege Köyleri (Özellikle Muğla, Aydın, İzmir’in iç kesimleri)
* Zeytinyağlı sebze yemekleri
* Ot kültürü (şevketibostan, radika, cibez)
* Günlük yürüyüş
* Erken yatış – erken kalkış
Bilimsel karşılığı:
* Düşük kardiyovasküler risk
* Daha az metabolik sendrom
İç Anadolu’nun Yaşlı Nüfusu (Yozgat, Sivas, Çorum Kırsalı)
* Bakliyat ağırlıklı beslenme
* Ev yoğurdu, tarhana, turşu
* Fiziksel emeğe dayalı günlük yaşam
* sabah erken kalkıp gece erken yatılan camide namazla başlayan ve yatsıda camide namazla tamamlanan dengeli yaşam
* “İş bitmeden yatılmaz” kültürü
Sonuç:
* Kas kaybı geç başlıyor
* Kemik yoğunluğu korunuyor
* huzurlu ve dengeli bir hayat
Karadeniz Yaylaları
* Sürekli hareket
* Merdiven, yokuş, eğim
* Mısır, lahana, kuru fasulye
* Güçlü akrabalık bağları
Bilimsel karşılığı:
* Düşük obezite oranı
* Daha güçlü kardiyorespiratuvar kapasite
Anadolu’nun Yaşlısı Merkezdeydi
Netflix belgeselinde dikkat çeken noktalardan biri de buydu:
Türkiye’de yaşlı, hâlâ “hayatın içindeydi”.
* Sofranın başındaydı
* Söz sahibiydi
* İşe yarıyordu
Bugün ne yaptık?
Huzurevi + televizyon + yalnızlık.
Ve sonra:
“Niye bunama arttı?”
Bilim Ne Diyor? (Romantizm Değil, Fizyoloji)
Blue Zones davranışlarının ortak sonucu:
* İnsülin direnci düşük
* Kronik inflamasyon az
* Kortizol baskılanmış
* Kas-kemik sistemi korunmuş
* Beyin yaşlanması yavaş
Yani Sosyal hayatın içinde Ruh ve beden dengesi olan uzun yaşamlar var
Bu yüzden:
* Diyabet geç çıkıyor ya da çıımıyor
* Kronik hastalıklar daha az
* Obezite dah az
* Kalp krizi daha az
* Demans ya hiç yok ya çok geç
Modern Türkiye Nerede Koptu?
Sorun şehirleşme değil.
Sorun yaşam biçimini şehirleştirirken yaratılmışların en yücesi olan insanı hesaba katmamamız. Yaşlıya saygıyı küçüğe sevgiyi kaybetmemiz.
Bugün:
* 10 saat oturuyoruz
* Paketli gıda yiyoruz
* Telefonsuz yemek yiyemiyoruz
* Yalnızlığı “özgürlük” sanıyoruz
Sonra bedeli:
* Karaciğer
* Kalp
* Pankreas
* Beyin ödüyor
Sahadaki Bir Aile Hekiminin Teşhisi
Günde onlarca hastaya aynı şeyi anlatıyorum:
İlacınızı yazayım ama asıl tedavi bu değil.
Çünkü Blue Zones bize şunu gösteriyor:
Hayatınıza anlam katarak, yaradılış gayenize uygun olarak doğru ve dengeli yaşarsanız, doktora çok daha az ihtiyacınız olur.
Biz ise:
* Hastalığı normalleştiriyoruz
* İlacı tek çözüm sanıyoruz
* Koruyucu hekimliği, hastalıkları Önlemeyi ihmal ediyoruz
* Ruhumuzu tatmin edecek dinginlik verecek namaz ve duadan uzak duruyoruz
Son Söz: Uzun Yaşam Yabancı Değil, Biz Aslımıza Yabancılaştık
Blue Zones insanları ekstra bir şey yapmıyor.
Bizim bıraktıklarımızı yapıyorlar.
* Yürüyorlar
* Tencere açıyorlar
* Ailece yiyorlar
* Beraberce dua ve ibadet ediyorlar
* Beraberce eğleniyorlar
* Hayata anlam yüklüyorlar
* Yaşama sevinçlerini kaybetmiyorlar
* Erken emeklilik yok
Belki de soru şu değil:
“100 yaşına nasıl geliriz?”
Asıl soru şu:
İnsan gibi yaşamayı neden bıraktık?
Toplum olarak Sağlıklı , huzurlu, mutlu ve İnsanca yaşamın sırrına ermemiz dileğiyle
En içten sevgi ve saygılarımla,
Ailenizin Hekimi
Dr. Yavuz Selim Sılay
Yorumlar
Kalan Karakter: