Yaz Geldi... Domates Sosu mu Yapalım, Yoksa Salça mı?

Aslında bu soru sadece bir mutfak tercihi değil.
Bir yaşam biçiminin, bir hazırlığın ve hatta bir hafızanın sorusu.
Çünkü geçmişte salça yapmak, kışa hazırlanmak demekti. Domatesin en bereketli olduğu günlerde alınan ürünler yıkanır, doğranır, kaynatılır ve güneş altında günlerce bekletilirdi. Salça sadece bir lezzet değildi; kışın güvencesiydi.
Bir evin kileri ne kadar doluysa, o ev kendini o kadar güvende hissederdi.
Bugün ise şartlar değişti.
Derin dondurucular var. Cam kavanozlar var. Pratik çözümler var.
Bu yüzden birçok kişi artık salça yerine domates sosu hazırlıyor. Çünkü sos, domatesin tazeliğini daha fazla koruyor. Kavanoz açıldığında yazın kokusu mutfağa yeniden yayılıyor.
Ama salçanın da vazgeçilmez bir tarafı var.
Bir kaşık salça, bir yemeğin bütün karakterini değiştirebilir. Çorbalardan et yemeklerine kadar Anadolu mutfağının temel taşlarından biridir.
Belki de doğru soru hangisinin daha iyi olduğu değildir.
Belki de doğru soru şudur:
Biz mutfaklarımızda yazı nasıl saklamak istiyoruz?
Kimi için yaz, güneşte koyulaşan bir salçanın rengidir.
Kimi için ise açıldığı anda domates kokusu yükselen bir kavanoz sos.
Sonuçta ikisinin de içinde aynı şey vardır:
Güneş.
Emek.
Ve gelecek mevsime bırakılmış küçük bir umut.
Çünkü Anadolu mutfağında konserve yapmak da, salça yapmak da sadece yemek hazırlığı değildir.
Bir mevsimi saklama sanatıdır.

Yazdan Kışa: Domates Sosu Tarifi
Malzemeler
5 kg olgun yaz domatesi
3 yemek kaşığı kaya tuzu
1 çay bardağı zeytinyağı
Yapılışı
Domatesleri yıkayıp iri parçalar halinde doğrayın. Geniş bir tencerede yaklaşık 45-60 dakika kaynatın. Domatesler tamamen yumuşadığında blenderdan geçirin veya süzgeç yardımıyla kabuk ve çekirdeklerinden ayırın.
Elde edilen domates püresini tekrar tencereye alın. Tuzunu ekleyerek kıvam alana kadar yaklaşık 30 dakika daha kaynatın.
Kavanozları sterilize edin. Kaynar haldeki sosu kavanozlara doldurun. Üzerine bir miktar zeytinyağı gezdirin ve kapaklarını sıkıca kapatın.
Kavanozları ters çevirerek bir gece bekletin.
Kışın makarnadan çorbaya, menemenlerden et yemeklerine kadar birçok tarifte kullanabilirsiniz.
Peki Salça?
5 kg domatesten yaklaşık 700-900 gram salça elde edilir.
Domatesler rendelenir veya çekilir, süzülür ve geniş tepsilerde güneşte koyulaşıncaya kadar bekletilir. Düzenli karıştırılarak suyu uçurulur. Tuz eklenerek kavanozlanır.
Salça daha yoğun bir lezzet sunar; sos ise domatesin taze karakterini korur.
Belki de en güzeli ikisini de yapmak... Bir kavanoz yaz kokusu için domates sosu, Bir kaşık Anadolu mutfağı için salça.